Ngày 05 tháng 05 năm 2002: Bi kịch của Inter Milan

24 năm trước, một trong những “bi kịch thể thao” khó tin nhất đã xảy ra, khi Lazio tiếp đón Inter Milan vào ngày hạ màn Serie A 2001/02.

Mọi chuyện dường như đã được an bài. Trước vòng đấu cuối cùng, vẫn còn 3 đội tranh Scudetto gồm Inter Milan, Juventus và AS Roma. Trong đó, Inter Milan là ứng cử viên sáng giá khi đang dẫn đầu bảng xếp hạng, hơn Juventus 1 điểm và AS Roma 2 điểm. Thầy trò Hector Cuper cũng chỉ phải làm khách của Lazio, đội bóng đã không còn mục tiêu để chinh phục. Một chiến thắng sẽ giúp Nerazzurri vô địch Serie A sau 13 năm chờ đợi mỏi mòn.

Khởi đầu tưởng chừng như hoàn hảo với đội quân của HLV Hector Cuper: Christian Vieri mở tỷ số, Luigi Di Biagio ghi bàn thứ hai. Nhưng rồi linh tính mách bảo điều gì đó không hay sẽ đến. Mỗi khi cầu thủ đội khách lập công, Karel Poborsky lại gỡ hòa cho chủ nhà. Cuối cùng, Diego Simeone và Simone Inzaghi lần lượt điền tên mình lên bảng tỷ số, nhấn chìm giấc mơ của Inter Milan.

Tại Friuli, Juventus giành chiến thắng trước Udinese và vượt lên ở khúc cua cuối cùng. Sân Olimpico chìm trong sự im lặng, ống kính máy quay hướng về khuôn mặt đẫm nước mắt của Ronaldo. “Người ngoài hành tinh” như đang cô đơn trên băng ghế dự bị. Kể từ thời điểm ấy, ngày 5/5 trở thành lịch sử, là hình ảnh tiêu biểu cho một cú sụp đổ nghiệt ngã.

Riccardo Cucchi, bình luận viên của Rai Radio Uno, đã theo dõi trận đấu tại thủ đô Roma khi tham gia chương trình Tutto il Calcio Minuto per Minuto và trở thành nhân chứng đặc biệt của trận cầu huyền thoại. Ông kể lại trong buổi trả lời phỏng vấn độc quyền với tờ Goal vào năm 2021:

“Dĩ nhiên, tôi vẫn còn nhớ rất rõ ngày hôm đó. Trong tất cả những trận đấu tranh Scudetto mà tôi từng tường thuật, đó là một trong những trải nghiệm khó tin và không thể lặp lại. Điều in đậm nhất trong tâm trí tôi là bầu không khí hơn cả sự điên cuồng tại sân Olimpico, bởi gần như toàn bộ Curva Sud đã bị ‘chiếm lĩnh’ bởi các Interista. Phần lớn khán đài là sự hòa trộn của cờ Lazio và cờ Inter Milan cùng tung bay. Bầu không khí ấy ủng hộ Inter Milan, nhất là trong bối cảnh hai CLB có mối quan hệ ‘kết nghĩa rất bền chặt’ vào thời điểm đó. Có thể nói, các Laziali quan tâm đến số phận của Inter Milan nhiều hơn đội bóng mà họ yêu mến. Tất cả đều ủng hộ Inter Milan và tạo nên sự cuồng nhiệt đến không ngờ”.

“Một khung cảnh như vậy thực sự khó xuất hiện trong một sân vận động. Theo lẽ thường, hai đội bóng luôn có sự cạnh tranh bất kể tồn tại mối quan hệ thân thiết. Nhưng chiều hôm ấy, mọi thứ như cùng hướng về một điểm đến. Phần đồng người hâm mộ hai đội đều chờ đợi lễ hội ăn mừng dành cho Inter Milan. Tôi nhớ rất rõ điều đó, bởi về sau này, tôi chưa từng thấy xuất hiện trở lại”.

“Tất cả trận đấu ở vòng cuối cùng đều diễn ra vào lúc 15h00. Đó là luật. Chương trình ‘Tutto il Calcio’ vì thế phải cập nhật diễn biến của cả 10 trận đấu. Tất nhiên, sự tập trung nhiều nhất vẫn đổ dồn vào những điểm nóng. Hai sân bóng được quan tâm nhiều nhất là Olimpico – nơi tôi tác nghiệp, và Friuli – nơi người đồng nghiệp quá cố Livio Forma của tôi làm nhiệm vụ”.

“Tôi đã theo dõi đội bóng của Héctor Cúper suốt phần lớn mùa giải. Inter Milan khi ấy thực sự mang dáng dấp của đội mạnh nhất. Nhưng ở giai đoạn cuối, tôi cũng nhận thấy dấu hiệu sa sút. Họ đánh rơi nhiều điểm số, bước vào vòng cuối mà chỉ còn hơn Juventus đúng một điểm, trong bối cảnh Marcello Lippi đã trở lại và giúp Bianconeri tăng tốc mạnh mẽ”.

“Trước trận đấu với Lazio, các cầu thủ Inter Milan không có sức khỏe tốt. Họ mệt mỏi về cả thể chất lẫn tinh thần, không còn là chính mình. Những tín hiệu về sự không chắc chắn chiến thắng của Nerazzurri đã xuất hiện”.

Diễn biến trên sân dường như khiến BLV Cucchi không tin vào mắt mình. Trong hiệp một, Inter Milan vẫn kiểm soát thế trận. Phải đến hiệp hai, họ mới sụp đổ hoàn toàn và rơi vào bi kịch thể thao. Cucchi kể tiếp:

“Christian Vieri và Ronaldo Nazario được kỳ vọng nhất nhưng lại không thể hiện phong độ tốt. Inter Milan khi ấy giống như tập thể rời rạc, gặp rất nhiều vấn đề, đặc biệt là sự kết nối giữa hàng thủ và hàng công. Ngược lại, Lazio thanh thoát hơn, thoải mái hơn về mặt tâm lý”.

“Không thể nói rằng Lazio không còn mục tiêu để chiến đấu. Trước hết, AS Roma đang đứng thứ ba. Về mặt lý thuyết, Giallorossi có thể tận dụng cú sẩy chân đồng thời của Inter Milan và Juventus để giành Scudetto. Tiếp đến, Lazio vẫn đang cạnh tranh suất dự UEFA Cup. Nếu không đạt kết quả tốt trước Inter Milan, họ có nguy cơ phải vượt cửa ải Intertoto Cup để có cơ hội góp mặt ở đấu trường hạng hai châu Âu. Mà Intertoto Cup thì rất khắc nghiệt. Bởi vậy, tâm lý của các Laziali ngày hôm ấy cũng có sự phân tán. Một mặt, họ muốn Inter Milan chiến thắng, tránh để đại kình địch của mình đăng quang. Một mặt khác, họ muốn đội bóng thân yêu thi đấu đúng tinh thần, không nhượng bộ”.

Suốt hơn 90 phút bóng lăn, cảm xúc liên tục đảo chiều. Bên phía Lazio, Karel Poborsky trở thành nhân vật trung tâm.

“Hầu như ai cũng nhớ diễn biến của trận đấu ấy. Mở đầu là bàn thắng của Inter Milan, xuất phát từ pha xử lý lỗi của Angelo Peruzzi. Anh ấy băng ra không tốt, làm trái bóng rơi đúng vào chân Vieri. Và ‘bò mộng’ đưa Nerazzurri vượt lên dẫn trước”.

“Nhưng Lazio lại sở hữu Karel Poborský, một trong những nhân tố nổi bật nhất ngày hôm đó. Poborský đã chơi một trận tuyệt hay. Và câu chuyện của anh cũng rất đáng chú ý. Trong một mùa giải đầy biến động tại Lazio, anh thường xuyên xung đột với các CĐV lẫn ban lãnh đạo. Việc ra đi gần như đã được định sẵn. Thậm chí, ngay sau trận đấu tại Olimpico, anh đã máy bay, trở về CH Séc để khép lại sự nghiệp của mình”.

“Ở một khía cạnh nào đó, Poborsky đã coi trận đấu này như màn ‘rửa hận’ mang nhiều cảm xúc, hướng về một CĐV chưa từng thực sự yêu mến mình và một ban lãnh đạo mà anh cho rằng đã không đánh giá đúng tài năng của anh. Chính Poborsky ghi hai bàn đầu tiên cho Lazio. Anh gỡ hòa 1-1. Sau đó, khi Inter Milan vượt lên một lần nữa nhờ công của Luigi Di Biagio, tiền vệ người CH Séc lại đưa trận đấu về thế cân bằng 2-2. Với hai bàn thắng ấy, Poborský gần như không thể bị ngăn cản bên hành lang cánh phải”.

Chỉ với hai khoảnh khắc, các khán giả như được thấy lại phiên bản rực rỡ của Poborsky tại EURO 1996. Năm ấy, anh tràn đầy thể lực, tốc độ và là một trong những ngôi sao nổi bật nhất trên đất Anh.

Trở lại với sân Olimpico, Poborsky không phải là người duy nhất tỏa sáng bên phía Lazio. Cucchi nhấn mạnh:

“Hàng phòng ngự của đội chủ nhà thật đáng gờm. Họ sở hữu bộ tứ Jaap Stam, Fernando Couto, Alessandro Nesta và Giuseppe Favalli. Gần 20 năm sau, Lazio chưa từng có lại hàng thủ nào chất lượng như vậy. Tất nhiên, tôi không phủ nhận tài năng của các hậu vệ hiện tại. Họ rất giỏi và đã chứng minh bằng sự nghiệp của mình”.

“Tập thể Lazio đối đầu Inter Milan hôm ấy không phải ‘những kẻ khờ mộng mơ’. Trước vòng cuối cùng, họ đang đứng thứ sáu trên bảng xếp hạng. Sau khởi đầu chuệch choạc, Dino Zoff từ chức HLV trưởng và Alberto Zaccherini lên thay thế. Dần dần, Biancocelesti lấy lại sự cân bằng và cải thiện phong độ theo thời gian”.

Bên kia chiến tuyến, một số cầu thủ đội khách lại có ngày thi đấu thảm họa.

“Những nhân tố quan trọng của Inter Milan đã không thể trụ vững áp lực. Trước hết, Vratislav Gresko – hậu vệ vốn không được lòng các Interista – đã mắc sai lầm nghiêm trọng trong tình huống dẫn đến thua từ pha dứt điểm của Simone Inzaghi. Bên cạnh đó là hàng loạt sai sót khác, danh sách người mắc lỗi có cả Marco Materazzi”.

“Inter Milan không có sự tỉnh táo. Sau giờ nghỉ, họ trở lại sân với trạng thái thiếu tập trung, đầy sợ hãi, gần như tê liệt về mặt cảm xúc lẫn tâm lý chứ không chỉ là thể lực. Chính vì thế, họ gặp khó khăn trong hiệp hai nhiều hơn hiệp một, để cho Lazio tiếp tục chơi bóng và ghi bàn. Chúng ta đều đã biết kết cục: một chiến thắng không tưởng đến với đội chủ sân Olimpico. Tại Udine, Juventus đã ghi 2 bàn chỉ trong 11 phút đầu tiên”.

“Đó cũng là giai đoạn mà những tranh cãi và nghi ngờ luôn hiện hữu. Sau trận đấu, các bạn hẳn còn nhớ ‘cơn mưa độc địa’ trong những phát biểu, những nghi vấn bao trùm lên cái kết của mùa giải, điều vốn đã gắn liền với một bộ phận không nhỏ của nền bóng đá Italia thời kỳ đó. Và tất nhiên, với một kết cục như vậy, tranh cãi là điều không thể tránh khỏi”.

Một trong những nhân tố quan trọng góp phần vào chiến thắng của Lazio chính là Diego Simeone – “người cũ” của Inter Milan. Anh có một trận đấu xuất sắc, đánh dấu sự trở lại đỉnh cao sau khi phải nghỉ thi đấu suốt phần lớn mùa giải vì chấn thương đứt dây chằng chéo.

“Chắc chắn rồi, Simeone là một cầu thủ cực kỳ quan trọng với Lazio. Khi ghi bàn nâng tỷ số lên 3-2, những ai có mặt hôm đó hoặc theo dõi qua truyền hình đều sẽ nhớ rất rõ: cậu ấy đã không ăn mừng. Nhưng không phải vì anh không vui – nói thẳng ra là vậy – mà bởi anh từng có quãng thời gian gắn bó sâu sắc với Inter Milan, và vẫn còn một mối liên kết nhất định với đội bóng này”.

Trước diễn biến cảm xúc dồn dập trên sân, phản ứng của các Laziali cuồng nhiệt rất kỳ lạ:

“Ngay cả Curva Nord – nơi vốn nổi tiếng với bầu không khí cuồng nhiệt nhất – cũng có những phản ứng rất trái ngược. Khi Lazio ghi bàn, có người hò reo. Nhưng ngay lập tức, những tiếng huýt sáo xuất hiện, nhắm vào chính những người đang ăn mừng, như muốn yêu cầu họ im lặng. Đó là khung cảnh rất bất thường trong bóng đá”.

“Tôi chưa từng trải qua điều gì tương tự như thế. Một bộ phận CĐV Lazio vui mừng trước bàn thắng của đội nhà, trong khi một bộ phận khác lại phản ứng gay gắt, thậm chí la ó chính cầu thủ của mình hoặc cố gắng ‘dập tắt’ niềm vui bằng những tiếng huýt sáo. Tình huống ấy chưa từng lặp lại, ít nhất là trong trải nghiệm cá nhân của tôi qua những trận đấu đã tường thuật”.

Khi trọng tài Gianluca Paparesta nổi hồi còi mãn cuộc, màn tự hủy của Inter Milan chính thức kết thúc. Nerazzurri đã ném Scudetto qua cửa sổ, Juventus cầm lấy và bước lên ngôi vô địch. Bên dưới sân, các cầu thủ Inter Milan tuyệt vọng đến ám ảnh.

“Tôi vẫn còn những hình ảnh in sâu trong ký ức. Tôi nhớ rất rõ khoảnh khắc Ronaldo rời sân, cúi đầu bước đi rất nhanh. Rồi cậu ấy ngồi trên ghế, ôm đầu, hướng mắt xuống đất. Khi đó, trận đấu vẫn chưa kết thúc, nhưng Ronaldo đã bật khóc vì Scudetto. Mục tiêu tưởng chừng như nằm trong tầm tay, nhưng đã tan biến trước mắt cậu ấy”.

“Tôi cũng nhớ những giọt nước mắt của Materazzi, cùng với khẩu hình miệng, thốt lên điều gì đó. Khi đang tường thuật, tôi không thể hiểu Matrix đã nói gì. Sau này, người ta mới biết rằng cậu ấy đã nói với một số cầu thủ Lazio: ‘Sao các người lại làm như vậy? Tôi từng giúp các người giành Scudetto đấy!’. Vâng, vào thời điểm còn khoác áo Perugia, Materazzi đã cùng đội bóng của mình đánh bại Juventus 1-0, gián tiếp giúp Lazio vô địch Serie A lần thứ hai trong lịch sử”.

“Ở trận đấu này, vượt lên trên mọi yếu tố chiến thuật hay chuyên môn, vượt lên trên cả việc Inter Milan sụp đổ hoàn toàn trong hiệp hai, đánh mất mọi phương hướng, khả năng đọc trận đấu lẫn thể lực suy giảm – là hàng loạt bi kịch cá nhân đan xen”.

“Bi kịch của Poborský, khi anh biết mình sắp rời Lazio. Bi kịch của Gresko, người từ đó gần như không còn chỗ đứng trong đội hình. Và bi kịch của Ronaldo. Có một điều mà đôi khi người ta quên mất: 2001/02 là mùa giải đầy bất hạnh với cậu ấy. ‘Người ngoài hành tinh’ năm ấy vừa trở lại sau thời gian dài chấn thương, mới chỉ thi đấu khoảng một tháng sau khi bị đau hồi đầu năm. Và anh bị đau cũng tại Olimpico, trong một trận đấu khác với Lazio. Ronaldo thấy mình là kẻ thất bại khi mùa giải hạ màn. Nhưng rồi chúng ta đều biết điều gì đã đến tiếp theo. Mùa hè năm 2002, Ronaldo trở thành nhân tố quan trọng nhất, đưa tuyển Brazil tiến đến trận chung kết World Cup tại Yokohama (Nhật Bản) rồi bước lên đỉnh thế giới. Số phận như thể bù đắp cho cậu ấy bằng danh hiệu cao quý nhất”.

“Toàn bộ câu chuyện kịch tính ấy là sự hội tụ của rất nhiều nhân vật với trạng thái cảm xúc khác nhau. Stefano Fiore, người được đưa về Lazio để nâng tầm lối chơi bằng khả năng điều phối và sáng tạo nhưng lại trải qua một mùa giải không thực sự trọn vẹn. Chiến thắng hôm đó và tấm vé dự UEFA Cup đã phần nào ‘đền đáp’ cho một số người. Trong khi với những người khác, có thể ngay trong chính nội bộ Lazio, lại là dư vị cay đắng”.

“Tuy nhiên, tôi tin điều này: trước những áp lực từ một bộ phận CĐV được khuếch đại bởi làn sóng dư luận trên các đài phát thanh địa phương mong muốn Lazio ‘buông’ trận đấu với Inter Milan, các cầu thủ đã không chấp nhận trở thành những ‘diễn viên phụ’ trên sân. Họ đã thi đấu thực sự, chơi đúng với tinh thần của mình. Bỏ qua nỗi đau của các Interista (điều hoàn toàn dễ hiểu) và niềm vui của các Juventini, tôi tự hỏi chuyện gì sẽ xảy ra nếu Lazio tránh né trận đấu đó? Khi ấy, chúng ta sẽ còn nói về điều gì? Rõ ràng, Lazio đã vô tình trở thành tác nhân của một bi kịch với Inter Milan và mang lại hạnh phúc cho Juventus. Nhưng họ còn có thể làm gì khác? Theo tôi, họ chỉ có thể chơi bóng. Và họ đã làm đúng như vậy trong buổi chiều ngày 5/5/2002, khi hoàn thành phần việc của mình và giành chiến thắng”.

“Tôi không nhớ chính xác bản thân đã nói gì trên sóng radio hôm đó, nhưng tôi tin rằng sự kinh ngạc của mình là điều không thể che giấu. Tôi đã nhiều lần dùng những từ ngữ như ‘không thể tin nổi’, ‘siêu thực’, ‘phi thường’, ‘khó lường’… Bởi với tư cách một bình luận viên, tôi cần truyền tải trọn vẹn cảm xúc ấy tới những thính giả không có mặt tại sân. Đó không chỉ là một chuỗi diễn biến trên thảm cỏ xanh, mà còn là một bầu không khí tại Olimpico – điều mà ít người có thể tưởng tượng được nếu không trực tiếp chứng kiến”.

“Dư âm của bi kịch lớn đến mức ngày nay, cụm từ ‘ngày 5 tháng 5’ dùng để chỉ cú sụp đổ của Inter Milan trong buổi chiều định mệnh tại thủ đô. Thậm chí, nhiều người quên rằng đó cũng là ngày mất của Napoleon Bonaparte và bài thơ Il Cinque Maggio mà Alessandro Manzoni viết tặng ông. Đáng tiếc là vậy. Trước trận đấu năm 2002, ngày 5/5 luôn gợi nhớ chúng ta tới bài thơ về Napoleon, với câu mở đầu nổi tiếng ‘Ei fu siccome immobile’. Nhưng sau trận đấu ấy, với những người yêu bóng đá, câu thơ ấy dần chìm vào quên lãng và ‘ngày 5 tháng 5’ giờ đây gắn liền với những gì xảy ra tại Olimpico. Đó là sự thay đổi ý nghĩa hoàn toàn của một cụm từ mang tính biểu tượng”.

“Vâng, ngày ấy đã trở thành biểu tượng cho bi kịch của Inter Milan và niềm vui của Juventus. Nếu hôm nay, tôi viết trên Twitter hay Facebook một câu có cụm từ ‘5 tháng 5’, rất ít người còn nghĩ đến Napoleon”.

“Sau 40 năm sống cùng bóng đá trên sóng radio và 60 năm với tư cách người hâm mộ, tôi có một niềm tin rất rõ ràng rằng bóng đá không chỉ là một trò chơi. Nếu nghĩ bóng đá chỉ là trò chơi, chúng ta sẽ không thể hiểu được nó. Phía sau trái bóng lăn là cả cuộc đời của mỗi chúng ta. Tôi đã nói như vậy nhiều lần”.

“Bóng đá là một sân khấu lớn của con người. Trước tôi, cũng từng viết rằng 90 phút trên sân cỏ giống như chính cuộc đời: có lúc đứng dậy, có lúc gục ngã, có nước mắt, có niềm vui và luôn có nỗ lực để đứng lên. Bóng đá là tất cả những điều đó, một sự phản chiếu của con người, vượt lên trên khái niệm trò chơi hay thể thao đơn thuần. Và tôi tin rằng ‘ngày 5 tháng 5’ chính là sự kết tinh hoàn hảo cho khả năng ‘kịch hóa’ kỳ diệu của bóng đá”. – Cucchi kết luận.

(Lược dịch từ bài “Riccardo Cucchi racconta il 5 maggio 2002: “Il crollo dell’Inter e un’atmosfera surreale”” trên tờ Goal).

Đặt mua tự truyện của Filippo Inzaghi tại đây