Cesare Prandelli: “Với bóng đá Italia, 12 năm đã trôi qua thật vô nghĩa”

Ngày 24/6/2014, đội tuyển Italia thất bại 0-1 trước đối thủ Uruguay trên đất Brazil. Đó cũng là trận đấu cuối cùng của Azzurri tại một kỳ World Cup cho đến tận hôm nay.

Ngày 24/06/2014, tuyển Italia bước vào trận đấu sinh tử với tuyển Uruguay tại vòng bảng kỳ World Cup trên đất Brazil. Kết cục không hề ngọt ngào cho Azzurri: Claudio Marchisio được đi tắm sớm, Luis Suarez cắn vào vai Giorgio Chiellini nhưng không phải nhận thẻ, Diego Godín ghi bàn duy nhất của trận đấu và đội quân thiên thanh lần thứ hai liên tiếp dừng bước ngay từ vòng bảng.

Italia thua Uruguay 0-1. Nhưng đó chưa phải điều tồi tệ nhất đối với các tifosi. Khi ấy, không ai ngờ được rằng trận đấu diễn ra vào ngày 24/06/2014 lại trở thành lần gần nhất mà tuyển Italia xuất hiện tại một kỳ World Cup.

Người ngồi trên băng ghế chỉ đạo ngày hôm đó là Cesare Prandelli. Ông luôn sẵn sàng cống hiến tất cả những gì mình có để giúp bóng đá Italia tìm lại ánh hào quang. Chỉ tiếc rằng, chưa bao giờ người ta thực sự trao cho ông cơ hội để làm điều đó…

Ít ngày trước, Prandelli nhận lời chia sẻ với tờ La Gazzetta dello Sport. Dưới đây là những câu trả lời đầy sức nặng của cựu HLV Fiorentina.

– Mười hai năm đã trôi qua. Thưa ông Prandelli, điều gì còn đọng lại?

“Điều còn đọng lại trong tôi là những giọt nước mắt của cháu trai Francesco. Thằng bé sinh năm 2015, năm nay mới 11 tuổi. Hôm đó, hai ông cháu cùng ngồi trước màn hình theo dõi trận Bosnia & Herzegovina gặp Italia. Khi tiếng còi mãn cuộc vang lên, Francesco òa khóc nức nở: ‘Ông ơi, chúng ta lại không được dự World Cup nữa rồi…’”

“Tôi không biết phải nói gì để an ủi cháu. Nhưng tôi hiểu một điều: nếu bóng đá Italia vẫn tiếp tục đi trên con đường này, sẽ còn rất nhiều đứa trẻ khác phải bật khóc như Francesco. Chúng ta phải hành động ngay từ bây giờ. Không còn thời gian để chần chừ nữa”.

– Theo ý của ông, có phải 12 năm qua thật vô nghĩa?

“Đúng vậy. Tất cả các anh đều là nhân chứng cho những gì đã xảy ra. Tôi vẫn nhớ, vào năm 2013, trước khi đội tuyển lên đường sang Brazil dự World Cup, tôi cùng một số cộng sự đã trình lên Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Italia khi đó, Giancarlo Abete, một bản báo cáo với mong muốn thúc đẩy sự thay đổi. Chúng tôi hiểu rằng, bóng đá Italia không thể tiếp tục đi theo con đường cũ”.

“Vấn đề khi ấy đã hiện hữu rất rõ. Sau khi rời đội U21, các cầu thủ trẻ gần như không còn được trao cơ hội ra sân thường xuyên ở cấp CLB. Trong khi đó, họ cũng chưa đủ bản lĩnh và sự trưởng thành để bước lên đội tuyển quốc gia. Họ phát triển rất tốt ở các cấp độ trẻ, nhưng rồi hành trình ấy bỗng chững lại đúng vào giai đoạn quan trọng nhất của sự nghiệp”.

– Ông có thể nhắc lại đề xuất đó cho những người đã quên?

“Chúng tôi đề xuất thành lập một đội tuyển U23, vận hành theo mô hình đội trẻ của Juventus hay AC Milan. Đó sẽ là ‘Italia Futuro’ – một đội bóng được đăng ký thi đấu tại Serie C, quy tụ những cầu thủ không còn được các CLB trao cơ hội sau khi khép lại hành trình ở đội U21. Toàn bộ chi phí sẽ do Liên đoàn chi trả, các CLB không phải bận tâm đến bất kỳ khoản bồi hoàn hay phí đào tạo nào. Các cầu thủ sẽ có hai năm để thi đấu, tích lũy kinh nghiệm và hoàn thiện bản thân trong môi trường ấy trước khi sẵn sàng bước lên đỉnh cao”.

“Khi được hỏi vì sao không tạo điều kiện cho những cầu thủ trẻ người Italia, phần lớn các chủ tịch CLB đều đưa ra cùng một lập luận: ‘Chúng tôi mua cầu thủ trẻ nước ngoài vì họ rẻ hơn’. Tôi không đồng tình. Điều đó hoàn toàn không đúng”.

– Rồi chuyện gì xảy ra sau đó?

“Đề xuất ấy thực ra đã nhận được rất nhiều sự ủng hộ. Thế nhưng, nó lại bị chặn đứng bởi những toan tính của giới quản lý bóng đá. Người ta nói với tôi: ‘Nhiệm vụ của HLV trưởng là làm HLV trưởng’, như thể tôi đã can thiệp vào một lĩnh vực không thuộc trách nhiệm của mình”.

“Và rồi mọi thứ vẫn dậm chân tại chỗ. Chúng ta tiếp tục đào tạo cầu thủ từ năm 14 tuổi đến 21 tuổi, rồi lại đánh mất họ đúng ở giai đoạn bản lề của sự nghiệp”.

“Ngay cả Chủ tịch Gabriele Gravina cũng từng tỏ ra hứng thú với ý tưởng này. Nhưng rồi lại có người viện dẫn rằng ‘điều đó không có trong điều lệ’. Người khác thì nói ‘không có địa điểm để đặt trụ sở cho đội bóng’. Xin làm ơn đi… Điều lệ thì hoàn toàn có thể sửa. Chúng ta có Coverciano, Fiorentina cũng sẵn sàng mở cửa Viola Park. Rõ ràng, đó chưa bao giờ là vấn đề”.

– Vấn đề không chỉ có vậy chứ?

“Điều đáng tiếc là chúng ta đang tự đánh mất thêm một cơ hội quý giá. Nếu mô hình ấy được xây dựng, không chỉ các cầu thủ trẻ có điều kiện phát triển đúng hướng, mà chính đội ngũ HLV của Liên đoàn cũng sẽ trưởng thành cùng họ”.

“Hãy nhìn vào trường hợp của Cristian Chivu. Ông ấy đã từng bước tích lũy kinh nghiệm và trưởng thành trên cương vị HLV như thế nào? Nếu một HLV đồng hành với một cầu thủ từ năm 10 tuổi cho đến khi họ 21 tuổi, mối quan hệ đó sẽ vượt xa khái niệm giữa thầy và trò. Người HLV khi ấy không chỉ dạy bóng đá, mà còn trở thành điểm tựa, người dẫn đường và chỗ dựa tinh thần cho cầu thủ. Khi làm được điều đó, mọi thứ sẽ thay đổi”.

“Và cũng từ nền tảng ấy, chúng ta mới có thể tạo ra những HLV trưởng thực sự mang bản sắc của Liên đoàn. Lịch sử đã chứng minh điều đó. Những giai đoạn thành công nhất của bóng đá Italia đều gắn liền với những con người trưởng thành từ chính hệ thống ấy, như Cesare Maldini, Azeglio Vicini hay Enzo Bearzot”.

– Đến hôm nay, điều đó còn khả thi không?

“Hoàn toàn có thể. Không chỉ có thể, mà chúng ta buộc phải làm nếu muốn thay đổi tương lai của bóng đá Italia”.

“Người ta vẫn luôn tranh luận về việc ai mới là HLV trưởng phù hợp nhất. Nhưng sự thật là Italia chưa bao giờ thiếu những chiến lược gia tài năng. Vấn đề nằm ở chỗ, không một HLV nào có thể tạo nên phép màu nếu trong tay họ không có những cầu thủ đủ chất lượng. Và nếu gốc rễ của vấn đề vẫn không được giải quyết, tôi e rằng bất kỳ HLV nào ngồi vào chiếc ghế ấy trong tương lai cũng sẽ phải đối mặt với chính những khó khăn tương tự”.

– Ông đang quá bi quan?

“Không. Tôi chỉ đang nhìn thẳng vào thực tế. Bất kỳ ai trở thành HLV trưởng tiếp theo của đội tuyển Italia rồi cũng sẽ phải đối mặt với những vấn đề tương tự”.

– Hiện đang là cuộc cạnh tranh giữa Roberto Mancini và Antonio Conte. Cuộc đua vẫn chưa ngã ngũ và vẫn có thể xuất hiện bất ngờ. Nếu được lựa chọn, ông sẽ chọn ai?

“Silvio Baldini!”

“Các anh đã thấy đội bóng của ông ấy thi đấu như thế nào rồi đấy. Đó không chỉ là một tập thể biết chơi bóng, mà còn là một tập thể giàu tính nhân văn và những giá trị đẹp. Với tôi, Baldini không đơn thuần là một HLV, mà còn có thể trở thành điểm tựa cho các cầu thủ, cả trong bóng đá lẫn cuộc sống”.

“Ông ấy luôn tận tâm với công tác đào tạo cầu thủ trẻ, am hiểu bóng đá và biết cách nuôi dưỡng con người trước khi tạo nên một cầu thủ. Điều duy nhất cần làm là hãy để Baldini được toàn tâm toàn ý làm công việc của mình”.

– Còn Gennaro Gattuso thì sao?

“Chúng ta đều đã thấy rồi đấy. Thật tội cho Rino. Cậu ấy có quá ít thời gian để làm việc. Đội tuyển quốc gia không hội quân thường xuyên, nên Rino gần như không có nhiều cơ hội trực tiếp huấn luyện các cầu thủ. Vì thế, cậu ấy chọn cách gặp gỡ, trò chuyện và xây dựng sự gắn kết trong tập thể. Với hoàn cảnh lúc đó, đó là giải pháp đúng đắn và đáng trân trọng”.

“Thế nhưng, ngay cả một đề nghị rất đơn giản cũng không được đáp ứng. Rino chỉ mong có thêm hai ngày trong mỗi đợt tập trung để làm việc cùng các cầu thủ. Chỉ hai ngày thôi, vậy mà cũng không được. Thật khó tin”.

“Ở nhiều quốc gia khác, người ta sẵn sàng tạm dừng giải vô địch quốc gia để đội tuyển có thêm thời gian chuẩn bị. Còn Rino thì không có nổi hai ngày. Trong điều kiện như vậy, cậu ấy còn có thể làm gì hơn? Nếu Liên đoàn và Ban tổ chức giải đấu không cùng ngồi xuống, thống nhất một dự án chung vì lợi ích của đội tuyển, thì mọi thứ sẽ mãi giậm chân tại chỗ”.

– Từng có thông tin ông cũng được mời tham gia một dự án khác của Chủ tịch Gravina cùng Gianluca Zambrotta, Simone Perrotta và Maurizio Viscidi.

“Đúng vậy. Nhưng dự án đó chủ yếu xoay quanh các chương trình đào tạo mang tính học thuật, diễn ra trong khuôn khổ trường lớp. Ngay từ đầu, tôi đã nói rằng nền tảng của mọi cuộc cải tổ phải bắt đầu từ hệ thống đội tuyển trẻ. Nếu chỉ tập trung vào những khóa học ngắn hạn, cuối cùng chúng ta vẫn sẽ quay trở lại đúng điểm xuất phát. Chính vì thế, tôi quyết định rút lui”.

– Đáng tiếc thật. Nhưng theo ông, điều gì đang diễn ra trong hệ thống khóa học ấy?

“Chúng ta cần phân định rõ hai con đường phát triển dành cho các HLV. Massimiliano Allegri cũng từng nhiều lần nhấn mạnh điều đó. Hiện nay có quá nhiều khóa đào tạo HLV, nhưng chất lượng và hiệu quả lại chưa tương xứng. Thay vì đào tạo dàn trải, chúng ta nên tập trung vào những chương trình chuyên sâu. Sau khi hoàn thành khóa học nền tảng, mỗi HLV cần xác định rõ hướng đi của mình: hoặc theo đuổi bóng đá đỉnh cao với mục tiêu chinh phục thành tích, hoặc dành trọn tâm huyết cho công tác đào tạo cầu thủ trẻ”.

“Bởi mục tiêu của bóng đá trẻ không phải là tìm mọi cách để một đội bóng gồm những đứa trẻ mười tuổi giành chiến thắng bằng chiến thuật. Điều quan trọng hơn cả là giúp các em trưởng thành, phát triển toàn diện và xây dựng nền tảng để trở thành những cầu thủ thực thụ trong tương lai”.

– Nhân tiện nói về World Cup, giải đấu lần này dường như đề cao tốc độ hơn là chiến thuật.

“Tuyệt vời. Những thay đổi về luật của Pierluigi Collina đã làm tăng đáng kể tốc độ trận đấu. Các đội bóng giờ đây gần như chỉ tập trung vào việc đưa bóng lên phía trước càng nhanh càng tốt, ưu tiên tối đa những pha triển khai theo chiều dọc”.

“Anh biết không, trong bối cảnh như vậy, nếu là đội tuyển Italia, chúng ta sẽ gặp không ít khó khăn với kiểu bóng đá này”.

– Ý ông là với nhịp độ như thế…

“Đương nhiên rồi! Chúng ta đã quá quen với một tư duy bóng đá được tổ chức chặt chẽ. Các HLV cảm thấy hài lòng khi thấy các tình huống diễn ra đúng như những gì đã được tập luyện trên sân”.

“Nhưng để làm được điều đó, cầu thủ buộc phải suy nghĩ. Và chỉ cần phải suy nghĩ, thời gian xử lý sẽ chậm lại. Mà khi chậm lại, nhịp độ trận đấu cũng bị kéo xuống theo”.

“Hơn nữa, nếu số 2 luôn chuyền cho số 4, rồi số 4 lại luôn tìm số 6, thì đối thủ chỉ cần hai trận là có thể bắt bài toàn bộ. Đó chính là cách mà bóng đá Italia của chúng ta đang vận hành hiện nay”.

– Theo ông, có đội bóng nào đi ngược xu hướng đó không?

“Como”.

“Đừng hiểu lầm ý tôi. Họ vẫn có một hệ thống chiến thuật rất rõ ràng, nhưng bên trong cấu trúc ấy là sự tự do và tính khó lường, bởi các cầu thủ luôn có nhiều phương án để lựa chọn”.

“Đó là sự tự do trong một cấu trúc có tổ chức. Và đó chính là tốc độ”.

“Chính tốc độ là điều bóng đá Italia đang thiếu. Có thể bạn sẽ phải đánh đổi một phần tính tổ chức, nhưng đội bóng của bạn sẽ trở nên khó lường hơn rất nhiều. Hãy để các cầu thủ được tự do sáng tạo trong những tình huống trên sân”.

“Và đó cũng là lý do khiến chúng ta dần đánh mất cách giành chiến thắng như trước đây”.

– Trước đây, Italia là tập thể luôn giải quyết mọi tình huống nhanh hơn đối thủ bằng tư duy chơi bóng.

“Chính xác. Song đó là vì các cầu thủ thời đó có cá tính rất rõ rệt. Còn bây giờ, họ được tổ chức tốt hơn, kỷ luật hơn. Nhưng khi trên sân xuất hiện một tình huống ngoài kịch bản, họ lại không biết phải xử lý như thế nào. Điều chúng ta đang thiếu không chỉ là tốc độ đôi chân, mà còn là tốc độ trong tư duy”.

– Với những thay đổi trong luật thi đấu, liệu đây có trở thành bất lợi cho bóng đá Italia ở châu Âu?

“Biết đâu đó lại là một cơ hội. Chúng ta sẽ buộc phải chơi trực diện hơn, đưa bóng lên nhanh hơn và rồi sẽ thích nghi với điều đó. Hơn nữa, đừng lặp lại thói quen cứ mới đá vòng đầu Serie A đã vội tuyên bố rằng ‘trận ra quân mang tính quyết định’, trong khi mùa giải còn kéo dài tới chín tháng nữa mới kết thúc…”

 

---

 

(Lược dịch từ bài “Prandelli: “Dodici anni senza Mondiale trascorsi invano. Così anche il prossimo ct avrà problemi”” trên trang La Gazzetta dello Sport).