Ngày hôm nay là sinh nhật tuổi 98 của AS Roma, đội bóng mà chúng ta luôn yêu mến và là niềm tự hào của đất nước Italia. Nhân dịp này, mời các bạn đọc lại những trang sử vẻ vang của “bầy sói thủ đô”.

AS Roma ra đời

Vào mùa xuân năm 1927, trong niềm hân hoan của giới thể thao thủ đô lúc bấy giờ, Associazione Sportiva Roma chính thức ra đời nhờ sự hợp nhất của 3 CLB: Alba-Audace, Fortitudo-ProRoma và Foot Ball Club di Roma (thường được biết đến với tên gọi Roman).

Như các tờ báo lớn thời đó đã loan tin (bao gồm Il Messaggero và ấn bản La Gazzetta dello Sport tại Roma), thỏa thuận được ký kết vào cuối buổi chiều ngày 7 tháng 6 năm 1927.

Chủ tịch đầu tiên của CLB là nghị sĩ Italo Foschi. Trong suốt nhiều tháng trước đó, ông đã kiên trì đề xuất ý tưởng tập hợp những người yêu thể thao ở Roma dưới ngọn cờ của một đội bóng lớn, đủ sức cạnh tranh với các đối thủ hùng mạnh đến từ miền Bắc. Biểu tượng của đội bóng mới là “sói cái Capitoline”, còn màu áo chính thức là vàng và đỏ, theo màu của lá cờ Campidoglio và được đông đảo người hâm mộ ủng hộ. Những người đam mê bóng đá đã nhanh chóng tập hợp lại dưới ngọn cờ vàng đỏ ấy. Và có lẽ chính điều này đã giúp AS Roma ngay lập tức trở thành một đội bóng gắn bó sâu đậm với trái tim của người dân, được yêu mến bởi cư dân các khu phố cổ và cả vùng ngoại ô.

Ngày 22 tháng 7 năm 1927, hơn một tháng sau ngày thành lập, bản “mệnh lệnh số 1” được ban hành tại trụ sở số 35 phố Via Uffici del Vicario, nhằm chính thức hóa bộ máy tổ chức và hoạt động của CLB.

Coppa Coni, Ferraris và “Fuffo”

Kế hoạch mà Foschi khởi xướng nhanh chóng cho thấy sự đúng đắn. Ngay ở mùa giải 1927/28, AS Roma đã giành danh hiệu Coppa Coni sau khi đánh bại Modena trong trận chung kết. Đây cũng là chiếc cúp đầu tiên trong lịch sử CLB.

Cầu thủ xuất sắc nhất của đội hình năm ấy là Attilio Ferraris, chàng trai sinh ra ở Borgo Pio, khi đó đã khoác áo đội tuyển quốc gia Ý và sau này còn cùng Azzurri vô địch thế giới.

Từ mùa giải tiếp theo, đội bóng đón chào thêm một huyền thoại khác của thủ đô: Fulvio “Fuffo” Bernardini, người đã trở thành linh hồn của đội suốt 11 mùa bóng sau đó.

Huyền thoại Campo Testaccio

Trong giai đoạn khởi đầu đầy nhiệt huyết ấy, “ngôi đền thiêng” của Giallorossi chính là Campo Testaccio lừng danh – sân vận động mà AS Roma sử dụng từ năm 1929 đến 1940. Ban đầu, sân được dự kiến là “ngôi nhà mới” của Fortitudo-ProRoma, Nhưng sau đó, nơi đây nhanh chóng bị người hâm mộ AS Roma chiếm trọn trái tim, trở thành ngôi nhà đích thực của “bầy sói” suốt nhiều năm. Câu chuyện huyền thoại về sân bóng này mở ra và khép lại bằng hai chiến thắng của AS Roma, đều với tỷ số 2-1, lần lượt trước Brescia và Livorno.

Chỉ một tháng sau ngày chuyển đến Campo Testaccio, một sự kiện lịch sử khác đã ghi dấu: trận derby thủ đô đầu tiên với Lazio. Chuỗi “stracittadina” (derby thành Roma) được mở màn tại sân Rondinella, dưới chân Villa Glori. Hôm ấy, 9/10 khán đài được lấp đầy bởi người hâm mộ AS Roma. Họ vẫy cờ truyền thống rợp trời và đã không phải thất vọng. Giallorossi chiến thắng, với bàn quyết định được ghi bởi Volk, cầu thủ được các tifosi trìu mến gọi là “Sciabbolone” hay “Sigghefrido”.

Thập niên 1930 cũng chứng kiến những trận đại chiến đầu tiên giữa AS Roma và Juventus. Lịch sử mãi ghi nhớ trận đấu năm 1931, khi đội bóng thành Turin – trên đường giành Scudetto đầu tiên trong chuỗi 5 danh hiệu liên tiếp – bị Roma quật ngã tại Campo Testaccio với tỷ số đậm đà 5-0. Trận đấu huyền thoại ấy thậm chí đã trở thành cảm hứng cho một bộ phim điện ảnh do đạo diễn Bonnard thực hiện.

Amadei và Scudetto đầu tiên

Sau một thập kỷ chỉ quanh quẩn với những vị trí lưng chừng bảng xếp hạng, đến mùa giải 1941/42, Scudetto đầu tiên cuối cùng cũng đã về với AS Roma. Dưới sự dẫn dắt của HLV người Áo-Hung Alfred Schaffer, đội bóng thủ đô bứt phá ngoạn mục nhờ màn tăng tốc ấn tượng ở giai đoạn cuối mùa.
Đội hình vô địch năm ấy thực sự là một tập thể hoàn thiện và đáng gờm ở mọi tuyến. Hàng thủ chắc chắn, dày dạn kinh nghiệm dưới sự chỉ huy của thủ môn xuất sắc Masetti. Hàng công thi triển lối chơi tốc độ, sắc bén, đặc biệt nguy hiểm với những pha phản đòn chớp nhoáng, thường được kết thúc bởi Amedeo Amadei – người đã ghi tới 18 bàn thắng trong mùa giải.

Amadei sinh ra tại Frascati, trưởng thành từ lò đào tạo trẻ của AS Roma, rồi khẳng định tài năng tại Atalanta trước khi trở lại khoác áo đội bóng thủ đô. Được Schaffer bố trí đá trung phong, Amadei đã đền đáp niềm tin của ông bằng một cơn mưa bàn thắng.

Với Scudetto lịch sử ấy, lần đầu tiên một đội bóng miền Trung-Nam Italia đăng quang ngôi vô địch quốc gia, và màu áo Giallrossi thêm rực rỡ nhờ ánh hào quang chói lọi.

Sụp đổ và hồi sinh; vinh quang ở Fair Cup

Sau vinh quang đầu tiên, AS Roma bước vào những năm tháng đen tối. Đội bóng thủ đô chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh, rơi vào cảnh thiếu tiền, thiếu cầu thủ. Thiệt hại của AS Roma còn lớn hơn nhiều lần so với một số đội bóng khác.

AS Roma trải qua hàng loạt mùa giải bết bát, đỉnh điểm là mùa 1950/51 với cú sốc xuống hạng lần duy nhất trong lịch sử đội bóng. Dưới sự dẫn dắt của Gipo Viani, AS Roma nhanh chóng trở lại Serie A, rồi tiếp tục trải qua một thập kỷ “chuyển giao” đầy chật vật. Dấu ấn đáng kể nhất là ngôi á quân ở mùa giải 1954/55. Năm ấy, xét về thành tích trên sân cỏ, AS Roma chỉ về đích thứ ba. Tuy nhiên sau đó, Udinese bị trừ điểm và đội bóng thủ đô vươn lên hạng nhì.

Đầu thập niên 1960, AS Roma có thêm cảm xúc mới mẻ khi tham dự đấu trường châu Âu. Mùa giải 1960/61, Giallorossi giành Inter-Cities Fairs Cup, danh hiệu quốc tế đầu tiên trong lịch sử (dù trận chung kết thực chất diễn ra vào tháng 9 và 10 năm 1961).

Trên hành trình đến chung kết Fairs Cup, AS Roma lần lượt vượt qua:

• Union St.Gilloise (0-0, 4-1)

• Cologne (2-0, 0-2, 4-1 sau trận play-off)

• Hibernian (2-2, 3-3, 6-0 sau trận play-off)

Ở trận chung kết gặp Birmingham, đại diện Serie A suýt thắng ngay lượt đi. Nhưng sau cú đúp của Manfredini, họ bị Hellawell và Orritt bên phía đối thủ gỡ hòa. Song tại Olimpico, mọi chuyện được định đoạt ngay trong hiệp một: bàn phản lưới của Farmer cùng pha lập công của Pestrin giúp AS Roma đăng quang.

Người hùng lớn nhất của chiến dịch ấy chính là “Piedone” Manfredini, cây săn bàn chủ lực đã ghi tới 12 bàn thắng, góp công lớn đưa màu áo vàng-đỏ trở lại ánh sáng châu Âu.

Thập niên 1960 với 2 chiếc cúp Coppa Italia

Thập niên 1960 tiếp tục mang đến nhiều niềm vui cho các Romanista. Trong giai đoạn này, AS Roma giành được 2 Coppa Italia (năm 1964 và năm 1969), đồng thời chứng kiến những ngôi sao lớn khoác lên màu áo Giallorossi như Francisco Lojacono, Juan Alberto Schiaffino, Antonio Angelillo, Giacomo Losi và “Picchio” De Sisti.

Đặc biệt, chiến thắng in sâu trong ký ức của người hâm mộ đến ở Coppa Italia 1969, dưới triều đại Chủ tịch Alvaro Marchini và HLV huyền thoại “Mago” Helenio Herrera. Tập thể làm nên chiến công ấy có những cái tên đáng nhớ như “Ciccio” Cordova và Fabio Capello, người sau này sẽ trở lại AS Roma với tư cách HLV.

Một mùa giải đong đầy kỷ niệm, nhưng cũng nhuốm màu bi thương bởi Giuliano Taccola, người ngã quỵ và qua đời nơi phòng thay đồ của sân Cagliari, trong buổi chiều Chủ nhật, ngày 16/3/1969.

Kỷ nguyên của Anzalone và nhiệm kỳ đầu của Liedholms

Thập niên 1970 gắn liền với nhiệm kỳ Chủ tịch Gaetano Anzalone, người có công lớn đưa Nils Liedholm lần đầu tiên về dẫn dắt AS Roma.

Điểm nổi bật nhất của “Barone” trong lần đầu làm việc ở thủ đô Italia chính là khả năng phát hiện và bồi dưỡng những tài năng trẻ xuất sắc như Francesco Rocca và Agostino Di Bartolomei. Dưới thời Anzalone và Liedholm, AS Roma cũng ghi dấu với những thành tích đáng chú ý, đặc biệt là vị trí thứ ba ở mùa giải 1974/75, chỉ xếp sau Juventus và Napoli.

Một sáng kiến quan trọng khác của Anzalone là ý tưởng và hiện thực hóa việc xây dựng trung tâm huấn luyện Fulvio Bernardini tại Trigoria. Đến nay, nơi đây vẫn là “ngôi nhà” của AS Roma.

AS Roma dưới thời Dino Viola

Mùa hè năm 1979 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử của AS Roma, khi Dino Viola lên nắm quyền Chủ tịch CLB. Nhờ ông, AS Roma vươn lên hàng tinh hoa của bóng đá Italia.

Viola hài hước, nhưng kiên cường và không hề e dè trước quyền lực áp đảo của những “ông lớn” truyền thống. Ông mang đến cho AS Roma danh hiệu Scudetto thứ hai trong lịch sử, cùng hàng loạt trận chiến không thể nào quên với Juventus của “kẻ thù” Giampiero Boniperti. Ngay từ mùa giải đầu tiên, người ta đã thấy bầu không khí ở AS Roma đổi khác. Viola đưa Liedholm trở lại băng ghế huấn luyện, và ngay lập tức giành danh hiệu Coppa Italia bằng cách đánh bại Torino trong trận chung kết.

Cũng trong thời kỳ đầu này, ba gương mặt trẻ sáng giá nhanh chóng bước ra ánh sáng: Bruno Conti, Carlo Ancelotti và Roberto Pruzzo – người khẳng định đẳng cấp của một chân sút hàng đầu.

Mùa giải 1980/81, AS Roma và Juventus tạo nên cuộc đối đầu bất tận. Cuối mùa, danh hiệu vô địch rơi vào tay đội bóng thành Turin, nhưng chiến thắng của họ vẫn bị bao phủ bởi một bóng ma. Trong màn so tài mang tính quyết định giữa đôi bên, Maurizio Turone ghi bàn thắng hợp lệ nhưng bị trọng tài từ chối. Tình huống ấy vẫn gây tranh cãi cho đến ngày hôm nay.

Dẫu vậy, AS Roma kịp gác lại nỗi buồn để mang về phòng truyền thống thêm một chiếc cúp Coppa Italia, đồng thời mở cửa sân Olimpico để một siêu sao đẳng cấp thế giới: Paulo Roberto Falcão.

Mùa giải 1982/83: Scudetto thứ hai

Sau 41 năm dài chờ đợi kể từ chức vô địch năm 1942, AS Roma cuối cùng đã tái chiếm ngôi vương Serie A. Lần này, chiến tích đến ở mùa giải 1982/83.
Đội bóng thủ đô chính thức trở thành nhà vô địch ở Italia sau vòng áp chót, nhờ bàn thắng quý giá của Pruzzo. Khoảnh khắc ấy mang về trận hòa trên sân Genoa vào ngày 8/5/1983. Tập thể được Liedholm dày công xây dựng vận hành như một cỗ máy hoàn hảo, biến thời khắc đăng quang thành lễ hội cuồng nhiệt bao trùm toàn thủ đô.

Đội hình Giallrossi toàn diện và cân bằng đến mức tuyệt vời. Hàng thủ vững chãi với những “bức tường” Tancredi, Vierchowod, Nela và Maldera. Tuyến giữa xuất sắc với bộ tứ tài năng Di Bartolomei, Falcao, Ancelotti và Prohaska. Ở phía trên, hàng công bùng nổ với “Vua phá lưới” Pruzzo và đôi chân ma thuật của Bruno Conti tung hoành bên hành lang cánh.

Chỉ cách chức vô địch Cúp C1 một bước chân

Cũng như lần trước, ngay sau Scudetto lịch sử, AS Roma chìm trong sự nuối tiếc lớn lao. Họ chứng kiến Juventus đăng quang với chỉ 2 điểm nhiều hơn. Nhưng đó chưa phải là tất cả. Nỗi đau thực sự với các Romanista đến ở trận chung kết cúp C1 châu Âu (European Cup) với Liverpool.

AS Roma khi ấy có đủ mọi yếu tố để chiến thắng: đội hình cực mạnh, và hơn hết, cơ hội có một không hai được chơi chung kết ngay trên sân Olimpico của mình.

Hành trình của các học trò Liedholm tiến đến trận đấu cuối cùng thật như một cơn cuồng phong: Göteborg, CSKA Sofia, Dinamo Berlin và Dundee United lần lượt bị khuất phục. Đặc biệt, màn ngược dòng huyền thoại ở bán kết trước Dundee United, khi AS Roma thắng 3-0 trên sân nhà để lật ngược thất bại 0-2 ở lượt đi.

Rồi ngày định mệnh ấy cũng đến. Nhưng đêm đó lại dành cho Liverpool. Đội bóng giàu kinh nghiệm và bản lĩnh của nước Anh đã khóa chặt lối chơi của AS Roma, dù Pruzzo vẫn kịp đánh đầu san bằng tỷ số sau bàn mở điểm của Neal – một bàn thắng gây tranh cãi vì xuất phát từ pha phạm lỗi với thủ môn Tancredi.

Cuối cùng, số phận trận đấu được định đoạt trên chấm luân lưu. Và ở đó, thủ môn Bruce Grobbelaar của Liverpool đã làm nên một màn diễn với thần kinh thép kỳ lạ trên vạch vôi, khiến các cầu thủ AS Roma mất tự tin và sút hỏng.

Một nỗi tiếc nuối khôn nguôi. Đêm ấy, cả thành thủ đô chìm trong nước mắt, khi giấc mơ bước lên đỉnh châu Âu tan biến ngay trước mắt, ngay tại mái nhà Olimpico thân thuộc.

Những thành công ở Coppa Italia và trận chung kết UEFA Cup

Mùa giải 1983/84 khép lại với việc AS Roma giành thêm một Coppa Italia. Lần này, họ đánh bại Hellas Verona, đội sau đó sẽ trở thành nhà vô địch Serie A. Tuy nhiên, trong lòng các Romanista vẫn còn đọng lại vị đắng của thất bại đầy tiếc nuối ở trời Âu.

Thất bại trên sân Olimpico ở Cúp C1 đã để lại tác động nặng nề cho kỷ nguyên Dino Viola. Từ đó trở đi, Giallorossi không còn mang lại những đỉnh cao như mong đợi. Một tia hy vọng mới lóe lên ở mùa 1985/86, với Sven-Göran Eriksson trên băng ghế huấn luyện. AS Roma khi ấy đã bám đuổi Juventus sít sao trong cuộc đua Scudetto, thậm chí đã san bằng điểm số ngay tuần trước trận đấu quyết định. Thế nhưng, cú ngã bất ngờ trước Lecce, đội khi ấy xếp áp chót bảng xếp hạng, ở vòng áp chót đã chặn đứng cuộc lội ngược dòng tưởng chừng vĩ đại.

Danh hiệu Coppa Italia thứ sáu mà đội giành được vài tuần sau đó, chỉ có thể coi như một sự an ủi nhỏ nhoi.

Những năm tiếp theo, AS Roma vẫn mải miết tìm đường trở lại ánh hào quang xưa. Viola một lần nữa mời Liedholm trở lại băng ghế huấn luyện. Song lần này, phép màu đã không còn. Dù trong đội hình vẫn sở hữu những tên tuổi đẳng cấp như Giannini và Völler, đội bóng thủ đô vẫn loay hoay giữa những nỗi thất vọng.

Đến năm 1991, Chủ tịch Dino Viola qua đời, AS Roma bất ngờ bừng tỉnh. Dưới sự dẫn dắt của Ottavio Bianchi, đội lọt vào trận chung kết UEFA Cup và đối đầu với Inter Milan. Thế nhưng, một lần nữa, định mệnh không mỉm cười với họ. AS Roma để thua 0-2 trong trận lượt đi ở San Siro, rồi chỉ gỡ lại được đúng 1 bàn nhờ công Rizzitelli trên sân Olimpico ở lượt về, và đành nhìn chiếc cúp tuột khỏi tầm tay.

Thành tích an ủi duy nhất của mùa đó, như thường lệ, lại là Coppa Italia, với chiến thắng trong trận chung kết trước Sampdoria. Nhưng chỉ vài tháng sau, trong trận Supercoppa Italiana vào mùa hè năm 1991, AS Roma bị chính Sampdoria của bộ đôi Mancini – Vialli đánh bại với tỷ số 0–1.

Sự xuất hiện của Franco Sensi

Trong lúc đó, vào tháng 4/1991, Chiếc ghế chủ tịch mà Dino Viola để lại tạm thời được Ciarrapico tiếp quản, nhưng ông chỉ điều hành CLB đến hết mùa giải 1992/93. Sau một giai đoạn chuyển giao ngắn ngủi, với việc quyền lãnh đạo đội bóng được chia sẻ giữa Pietro Mezzaroma và Franco Sensi, bước ngoặt thực sự đã đến khi Sensi trở thành chủ tịch duy nhất của AS Roma.

Franco Sensi, một Romanista đích thực, một người yêu AS Roma từ thuở nhỏ, đã không chần chừ khi bắt tay xây dựng lại đội bóng. Ông đưa Carlo Mazzone về băng ghế huấn luyện, một người con của Trastevere, đậm chất Romanista; đồng thời chiêu mộ những cầu thủ đẳng cấp như Balbo, rồi đến mùa thứ hai là Fonseca. Thế nhưng, những kết quả trên sân lại không như mong đợi. Dấu ấn lớn nhất của thời Mazzone lại đến từ việc ông trao cơ hội, nuôi dưỡng và nâng tầm một tài năng trẻ khi ấy mới chỉ chập chững bước ra ánh sáng – người sau này được coi là cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử lò đào tạo AS Roma: Francesco Totti.

Sau một mùa giải mang tính thử nghiệm và không nhiều dấu ấn dưới thời HLV Carlos Bianchi, Sensi quyết định đặt niềm tin vào một HLV táo bạo và mang tinh thần đổi mới: Zdenek Zeman.

Dưới thời chiến lược gia người Cộng hòa Séc, AS Roma đón về những bản hợp đồng quan trọng như Cafu và Candela, đồng thời chứng kiến sự trưởng thành của những trụ cột tương lai như Tommasi và Delvecchio. Đặc biệt, đó còn là giai đoạn chứng kiến sự thăng hoa và khẳng định đẳng cấp thực sự của Francesco Totti, người chính thức kế thừa tấm băng đội trưởng từ tay đàn anh Aldair vào tháng 10/1998, rồi trở thành biểu tượng bất tử của đội bóng thủ đô.

AS Roma của Thiên niên kỷ mới và Scudetto thứ ba

Bước sang mùa giải 1999/00, sau quá nhiều năm chờ đợi trong cơn khát danh hiệu, các Romanista  đồng loạt lên tiếng đòi hỏi chiến thắng. Đáp lại kỳ vọng ấy, Chủ tịch Sensi quyết định trao niềm tin cho một trong những HLV giàu thành tích nhất Italia thời điểm bấy giờ: Fabio Capello.

Sensi không tiếc công xây dựng cho Capello một đội hình hùng hậu, đẳng cấp, khi đưa về những cái tên sáng giá như Montella, Nakata, cùng một tập thể đầy tài năng. Ngay lập tức, niềm tin và sự hưng phấn tràn ngập khắp Trigoria. AS Roma khởi đầu mùa giải như mơ, liên tục bám đuổi nhóm đầu bảng. Tuy nhiên, khi bước vào giai đoạn then chốt, một sự sa sút rõ rệt đã khiến đội bóng thủ đô hụt hơi và tụt xuống vị trí thứ sáu chung cuộc, để lại nhiều tiếc nuối.

Thế nhưng, tất cả chỉ như bước chạy đà cho mùa giải lịch sử 2000/01, khi mọi thứ đã sẵn sàng để biến giấc mơ thành hiện thực. Mùa hè ấy, AS Roma mang về Gabriel Omar Batistuta, “Vua sư tử” đến từ Argentina, cùng với hai trụ cột quan trọng: Walter Samuel và Emerson. Với những mảnh ghép hoàn hảo ấy, đội quân của Capello biến Serie A thành một cuộc trường chinh không thể bị ngăn cản.

Từ đầu đến cuối mùa, AS Roma luôn giữ thế thượng phong, phô diễn sức mạnh áp đảo mọi đối thủ. Duy chỉ có Juventus của Ancelotti vẫn kiên trì bám đuổi, nhưng rốt cuộc cũng phải ngả mũ trước một AS Roma quá vượt trội. Đội bóng thủ đô đăng quang với 75 điểm, thiết lập kỷ lục mới cho giải VĐQG Italia (lúc bấy giờ, Serie A chỉ có 18 đội).

Những ngôi sao tỏa sáng rực rỡ trong hành trình Scudetto ấy không ai khác ngoài Batistuta – với 20 bàn thắng bùng nổ, Montella – “siêu dự bị” luôn biết cách tỏa sáng đúng lúc, và trên hết là Francesco Totti – thủ lĩnh đích thực, linh hồn và thiên tài của đội bóng.

Scudetto thứ ba trong lịch sử đã về lại bên bờ sông Tiber, thắp sáng cả thành phố vĩnh hằng bằng sắc vàng đỏ rực rỡ. Một biển người tràn ngập Circo Massimo, nơi lại một lần nữa hóa thành thánh đường của những cuộc vui bất tận, của niềm hạnh phúc trải dài hàng tuần liền — mãi mãi khắc sâu trong trái tim những Romanista.

Chuỗi ngày thăng hoa chưa kết thúc

Niềm vui vô bờ bến đến từ Scudetto thứ ba đã được nhân đôi sau đó vài tuần. Vào giữa tháng 8/2001, Totti cùng các đồng đội giành thêm Supercoppa Italiana sau chiến thắng đậm đà 3-0 trước Fiorentina ngay trên sân Olimpico. Danh hiệu Scudetto và chuỗi thành công kế tiếp đã giúp AS Roma bước vào hàng ngũ tinh hoa của bóng đá Italia và châu Âu, với những lần đầu tiên góp mặt ở Champions League.

Fabio Capello tiếp tục dẫn dắt Giallorossi đội thêm 3 mùa giải nữa, cùng đội suýt tái lập chiến tích Scudetto đến hai lần, vào các mùa 2001/02 và 2003/04. Nhưng ngay sau khi mùa giải 2003/04 kết thúc, HLV người Friuli bất ngờ nói lời chia tay, để chuyển sang dẫn dắt kỳ phùng địch thủ Juventus, để lại không ít cay đắng nơi các Romanista.

Chỉ ít ngày sau sự ra đi của Capello, AS Roma đã kịp thời phản ứng khi bổ nhiệm Cesare Prandelli, HLV tài năng, người vừa gây tiếng vang lớn khi đưa Parma vượt qua vô vàn khó khăn tài chính để cán đích thứ 5 ở Serie A 2003/04.

Đáng tiếc thay, vì những vấn đề gia đình nghiêm trọng, ngày 27/8, khi mùa giải còn chưa khởi tranh, Prandelli buộc phải từ chức. AS Roma lúc đó xoay xở kịp thời, rút “con thỏ khỏi chiếc mũ” với một cái tên gợi lại bao kỷ niệm: Rudi Völler – cựu tiền đạo lừng danh của đội bóng và là người vừa dẫn dắt đội tuyển Đức tại vòng chung kết EURO.

Thế nhưng, mùa giải ấy lại trở nên đen đủi, những kết quả không như ý khiến băng ghế chỉ đạo liên tục biến động. Sau Völler, đến lượt Luigi Delneri rồi cuối cùng là huyền thoại Bruno Conti làm “HLV tạm quyền” để đưa đội bóng cán đích mùa giải với một suất dự UEFA Cup. Chút dấu ấn ấy như một sự an ủi nhỏ nhoi dành cho những người yêu mến “bầy sói thủ đô”.

Một AS Roma quyến rũ

Mùa hè 2005, ban lãnh đạo AS Roma đã chọn Luciano Spalletti làm thuyền trưởng mới, với hy vọng đưa đội bóng trở lại quỹ đạo chiến thắng. Và ngay trong năm đầu tiên ngồi trên băng ghế chỉ đạo, HLV người Toscana đã ghi dấu ấn đậm nét khi dẫn dắt AS Roma lập nên kỳ tích: 11 chiến thắng liên tiếp ở Serie A, một kỷ lục của bóng đá Italia trước khi bị Inter Milan. Hơn nữa, Totti cùng các đồng đội đi vào lịch sử như đội bóng mang lại thứ bóng đá đẹp mắt, phóng khoáng mà hiệu quả.

Đó là một mùa giải đặc biệt, không chỉ bởi thành tích trên sân cỏ mà còn bởi những hệ lụy của scandal “Calciopoli” bùng nổ cuối mùa, với các án phạt làm đảo lộn bảng xếp hạng và giúp AS Roma khép lại mùa giải ở vị trí thứ hai, kèm tấm vé tham dự Champions League.

Mùa giải 2006/07 khởi đầu không mấy suôn sẻ với thất bại đầy kịch tính 3-4 trước Inter Milan ở trận tranh Supercoppa Italiana. Nhưng sau đó, đội bóng áo bã trầu lại nhanh chóng trở thành một trong những nhân vật chính của mùa bóng: kết thúc với ngôi á quân Serie A, lọt vào tứ kết Champions League. Trên hết, điểm nhấn ngọt ngào là danh hiệu Coppa Italia lần thứ 8 trong lịch sử sau khi hạ gục chính Inter Milan – đội vừa đăng quang Scudetto – trong trận chung kết.

Những thành công mới tại đấu trường quốc nội

Khởi đầu mùa giải 2007/08, khác hẳn so với mùa trước, AS Roma bắt đầu bằng việc giành được danh hiệu. Họ có được Supercoppa Italiana khi vượt qua Inter Milan ngay trên sân San Siro, nhờ quả phạt đền được thực hiện bởi Daniele De Rossi.

Ở Serie A, Totti và các đồng đội tiếp tục là những nhân vật chính, bám đuổi Inter Milan trong cuộc đua Scudetto căng thẳng đến tận ngày hạ màn. Dù cuối cùng, Inter Milan vẫn đăng quang giữa muôn vàn tranh cãi, AS Roma vẫn kịp an ủi người hâm mộ bằng trận chung kết Coppa Italia, nơi họ lại một lần nữa đánh bại Nerazzurri, bảo vệ danh hiệu thành công bằng thứ bóng đá đầy cuốn hút.

Mùa giải 2008/09 mở ra với một nỗi buồn lớn không chỉ cho AS Roma, mà còn cho cả bóng đá Italia và quốc tế: vị Chủ tịch huyền thoại Franco Sensi qua đời. Kể từ đây, Giallorossi được chèo lái bởi Rosella Sensi, người trước đó vốn đã đảm nhiệm vai trò Tổng giám đốc và quyết tâm hoàn thành những nguyện ước còn dang dở của cha mình.

Một chiến dịch Champions League ấn tượng nữa

Đầu mùa giải, đội bóng chịu ảnh hưởng nặng nề về tâm lý sau biến cố mất mát của Chủ tịch. Dù sở hữu một đội hình với tiềm năng rất lớn, AS Roma không thể tái hiện được lối chơi và những thành công của 12 tháng trước. Đội khép lại Serie A với vị trí thứ bảy và dừng bước ở tứ kết Coppa Italia, vẫn bởi cái tên quen thuộc Inter Milan.

Điều được nhớ đến xuyên suốt mùa giải là hành trình Champions League đầy cảm xúc, nơi Totti và các đồng đội chỉ chịu dừng bước ở vòng 1/8 trước Arsenal, sau loạt sút luân lưu định mệnh.

Đầu mùa 2009/10, Claudio Ranieri tiếp quản ghế HLV từ Spalletti. “Gã thợ hàn” dẫn dắt AS Roma thực hiện một cuộc bứt phá ngoạn mục, suýt chút nữa đã mang Scudetto về lại bờ sông Tiber. Thế nhưng, mùa sau đó, đến tháng 2/2011, Ranieri từ chức và được thay thế bởi Vincenzo Montella, người dẫn dắt AS Roma đến cuối mùa, khép lại chiến dịch với vị trí thứ sáu tại Serie A.

Thời của những ông chủ người Mỹ

Mùa hè 2011 mở ra một kỷ nguyên mới cho AS Roma, với sự xuất hiện của các chủ sở hữu người Mỹ do James Pallotta dẫn đầu, trong khi Thomas DiBenedetto được bổ nhiệm làm Chủ tịch, mang đến nhiều đổi thay cả trong lẫn ngoài sân cỏ.

Việc bổ nhiệm Luis Enrique mang tới Trigoria một dự án bóng đá “đổi mới”, song cả mùa giải, những ý tưởng táo bạo ấy lại không đem về thành quả cụ thể trên sân cỏ. Sau ngày hạ màn, chiến lược gia người Tây Ban Nha quyết định khép lại hành trình của mình tại thủ đô Italia.

Đầu tháng 6/2012, Zdenek Zeman trở lại ghế huấn luyện của AS Roma. Đến tháng 8 cùng năm, James Pallotta chính thức trở thành tân Chủ tịch.

Tuy nhiên, “cuộc tình” giữa Roma và Zeman sớm kết thúc vào đầu tháng 2/2013, khi ông bị thay thế bởi Aurelio Andreazzoli. Thay tướng nhưng không đổi vận. Mùa giải đó của Giallorossi vẫn khép lại trong thất vọng, không đáp ứng được kỳ vọng của ban lãnh đạo và người hâm mộ. Ngày 12/6/2013, AS Roma công bố tân HLV: Rudi Garcia, người vừa gây tiếng vang với 5 mùa giải thành công cùng Lille và trở thành HLV người Pháp đầu tiên trong lịch sử CLB.

Ngay mùa đầu tiên, Garcia dẫn dắt toàn đội đến hàng loạt thành tích ấn tượng, kết thúc với ngôi á quân Serie A và một suất vào thẳng Champions League. Mùa tiếp theo, AS Roma tiếp tục giữ vững vị trí thứ hai.

Đến tháng 1/2016, AS Roma thay đổi trên băng ghế huấn luyện: Garcia rời đi và Luciano Spalletti trở lại, giúp đội cán đích ở vị trí thứ ba Serie A. Sang mùa giải tiếp theo, Giallorossi kết thúc ở vị trí thứ ba, đồng thời đoạt vé vào thẳng vòng bảng Champions League 2017/18.

Tuy nhiên, đó cũng là tất cả những gì Spalletti làm được tại sân Olimpico. Ngày 29/5/2017, AS Roma chấm dứt hợp đồng với nhà cầm quân người Toscana. Đến ngày 13/6, Eusebio Di Francesco được công bố là tân HLV trưởng.

Ngay mùa giải đầu tiên dưới thời Di Francesco, AS Roma đã làm nên kỳ tích khi lọt vào bán kết Champions League. Trong đó, đáng nhớ nhất là màn ngược dòng ngoạn mục trước Barcelona với chiến thắng 3-0 ở trận lượt về trên sân Olimpico.

Đến tháng 3/2019, Di Francesco chia tay AS Roma và đội bóng lại một lần nữa “cầu cứu” Claudio Ranieri để dẫn dắt nốt phần còn lại của mùa giải.

Tháng 6/2019, Giallorossi công bố HLV mới: Paulo Fonseca, chiến lược gia người Bồ Đào Nha, người đã giành cú đúp Quốc nội trong cả 3 mùa dẫn dắt Shakhtar Donetsk.

Mùa đầu tiên của Fonseca khép lại với vị trí thứ năm Serie A và đội dừng bước ở vòng 1/8 Europa League.

Kỷ nguyên mới của AS Roma

Ngày 17/8, một kỷ nguyên mới chính thức bắt đầu với AS Roma: Tập đoàn Friedkin trở thành chủ sở hữu mới của CLB. Trong ngày hoàn tất thương vụ, Dan Friedkin, Tổng Giám đốc kiêm Chủ tịch của The Friedkin Group, đã phát biểu:

“Chúng tôi rất hào hứng khi gia nhập gia đình AS Roma. Tôi xin mượn lời một cổ động viên đã nói gần đây, đó là ‘hãy tiếp quản CLB mang tính biểu tượng của chúng ta và đưa nó trở thành một trong những tên tuổi hàng đầu của làng bóng đá’. Đó cũng chính xác là những gì chúng tôi muốn làm”.

Ban điều hành đầu tiên của CLB dưới thời Friedkin bao gồm: Dan Friedkin (Chủ tịch), Ryan Friedkin, Guido Fienga (CEO), Marc Watts và Eric Williamson.
Ngay trong mùa giải đầu tiên dưới sự lãnh đạo của Friedkin, đội bóng nam giành quyền vào bán kết Europa League, sau đúng 30 năm kể từ lần chạm trán Broendby ở bán kết UEFA Cup. Đáng tiếc, đội chấp nhận dừng bước trước Manchester United.

Trong khi đó, đội nữ của AS Roma đã tạo nên một chiến công lẫy lừng, giành danh hiệu Coppa Italia đầu tiên trong lịch sử còn rất non trẻ của mình. Trên hành trình ấy, họ loại đương kim vô địch Juventus ở bán kết rồi đánh bại AC Milan trong trận chung kết.

Kết thúc mùa giải, Paulo Fonseca rời ghế huấn luyện, và CLB trao niềm tin cho một HLV người Bồ Đào Nha khác: José Mourinho.
Cựu thuyền trưởng của Porto, Chelsea, Inter Milan, Real Madrid… được Roma chính thức công bố vào ngày 4/5/2021 và chính thức bắt đầu công việc ở Trigoria từ ngày 2/7.

Chinh phục UEFA Europa Conference League

Trong lần thứ tư góp mặt trong một trận chung kết cúp châu Âu, AS Roma đã giành danh hiệu châu lục thứ hai trong lịch sử của mình, sau Fairs Cup 1960/61. Cụ thể, đội đoạt chức vô địch UEFA Europa Conference League — giải đấu được tổ chức lần đầu tiên. Đây cũng là danh hiệu châu Âu đầu tiên của một CLB Italia kể từ sau chiếc Cúp Champions League mà Inter Milan giành được vào năm 2010.

Trong trận chung kết, AS Roma đã khuất phục Feyenoord của Hà Lan nhờ pha lập công duy nhất của Nicolò Zaniolo ở phút 32. Đây là danh hiệu châu Âu đầu tiên của HLV José Mourinho cùng AS Roma, và cũng là danh hiệu quốc tế đầu tiên mà Chủ tịch Dan Friedkin có được kể từ khi tiếp quản CLB.

Chung kết Europa League

Hiếm có đội bóng nào ở Italia lọt vào chung kết Cúp châu Âu 2 năm liên tiếp, và AS Roma đã làm được điều đó. Ở mùa giải 2022/23, Giallorossi thẳng tiến vào trận đấu cuối cùng ở Europa League, sau khi vượt qua hàng loạt đối thủ khó chịu như Real Sociedad, Feyenoord (lại là Feyenoord), Bayer Leverkusen.

Đáng tiếc, chiếc cúp châu Âu tiếp theo đã không được đưa về phòng truyền thống của AS Roma. Họ để thua Sevilla trong trận cầu giàu cảm xúc, đầy quả cảm nhưng bị chi phối quá nhiều bởi những quyết định khó hiểu của trọng tài Anthony Taylor.

De Rossi, rồi Ranieri trở về

Sang mùa giải 2023/24, AS Roma của Mourinho thi đấu không tốt. Đến tháng 1/2024, hai bên quyết định đường ai nấy đi. Chiếc ghế HLV tại sân Olimpico bị bỏ trống, cho đến khi Daniele De Rossi nhận lời ngồi vào bằng bản hợp đồng có thời hạn đến hết mùa giải.

Dù không có nhiều kinh nghiệm huấn luyện, DDR16 vẫn biết cách vực dậy tinh thần của toàn đội nhờ cá tính mạnh mẽ và tình yêu với đội bóng thủ đô. AS Roma kết thúc mùa giải ở vị trí thứ sáu tại Serie A và tiến vào bán kết Europa League.

Thành tích ấn tượng ấy giúp De Rossi được trao bản hợp đồng đến tháng 6/2027. Ban lãnh đạo AS Roma cũng chiêu mộ hàng loạt tân binh đắt giá trong mùa hè như Enzo Le Fee, Matias Soule và đặc biệt là Artem Dovbyk – Vua phá lưới LALIGA.

Tuy nhiên, Giallorossi khởi đầu Serie A không như kỳ vọng, với chuỗi 4 trận không thắng tại Serie A. De Rossi ngay lập tức bị sa thải trong một quyết định có phần vội vàng của nhà Friedkin. Và càng tệ hơn khi sau đó, họ bổ nhiệm Ivan Juric làm HLV trưởng. Một chiến lược gia chưa đủ đẳng cấp lại thiếu cá tính như Juric đã đẩy AS Roma lún sâu vào khủng hoảng. Chỉ sau hơn 1 tháng nắm quyền, nhà cầm quân người Croatia lại muối mặt rời Trigoria.

Rút kinh nghiệm, ban lãnh đạo AS Roma ngỏ lời với Ranieri. “Gã thợ hàn” tuyên bố nghỉ hưu sau khi chia tay Cagliari, nhưng không thể chối từ lời mời gọi từ thủ đô – nơi ông sinh ra và lớn lên. Nhờ chuỗi 19 trận bất bại và chỉ thua đúng một trận từ trước thềm Giáng sinh, AS Roma rời khỏi nhóm xuống hạng để trở lại đường đua giành vé dự Champions League. Tuy chỉ về đích thứ năm tại Serie A, nhưng đó đã là quá thành công với AS Roma.

Kết thúc mùa giải, Ranieri rời ghế HLV trưởng, trở thành Cố vấn cấp cao cho nhà Friedkin. Hiện tại, một kế hoạch mới đang được xây dựng ở thủ đô, dưới sự dẫn dắt của chiến lược gia tài năng khác – Gian Piero Gasperini.

(*) Nguồn: La storia di AS Roma (asroma.com)