Gianluigi Buffon: “Tôi đã nghe rất nhiều lời hứa về bóng đá Italia, nhưng…”

Sau 35 năm gắn bó với sân cỏ trên mọi cương vị, Gianluigi Buffon lần đầu tiên rời xa bóng đá. Dù từng dao động trước lời mời từ Paolo Maldini và Leonardo Araújo về việc trở lại Liên đoàn bóng đá Italia, huyền thoại 48 tuổi cuối cùng vẫn lựa chọn từ chối. Nếu nhận lời, nhiều khả năng anh cũng sẽ cùng hai cựu danh thủ rời đi khi bộ máy lãnh đạo thay đổi.

Thế nhưng, với Buffon, đội tuyển Italia luôn là “đội bóng của tất cả chúng ta”. Là biểu tượng của Azzurri và cũng là cầu thủ khoác áo đội tuyển nhiều nhất lịch sử với 176 lần ra sân, anh không thể chọn cách im lặng trong giai đoạn đầy biến động của bóng đá Italia. Buffon cho rằng điều đội tuyển cần làm lúc này là nhìn lại chặng đường đã qua, tìm lại tinh thần và động lực từng đưa Italia lên ngôi vô địch EURO, thay vì để bầu không khí u ám của những lần lỡ hẹn với World Cup tiếp tục bao trùm đội bóng.

Và mới đây, Gigi đã nhận lời tham dự cuộc trò chuyện với tờ La Gazzetta dello Sport.

– Roberto Mancini đã thừa nhận rằng “Tôi đã sai”. Với anh, chừng đó đã đủ chưa?

“Điều đó phải để người dân Italia và chính các cầu thủ trả lời. Qua những gì Giovanni Malagò tiết lộ về tin nhắn của Gianluigi Donnarumma, tôi có cảm giác rằng trong nội bộ đã có sự đồng thuận. Nếu đúng như vậy thì đó là tín hiệu tích cực”.

– Còn quan điểm của riêng anh thì sao?

“Xét thuần túy về chuyên môn, Mancini vẫn là một lựa chọn đúng đắn. Ông ấy đã chứng minh mình có thể xây dựng một lối chơi hiệu quả và phục vụ tốt cho một dự án dài hạn. Nếu tôi là ban lãnh đạo PSG, Bayern Munich, Real Madrid, Juventus hay bất kỳ CLB lớn nào, tôi vẫn sẽ cân nhắc đưa ông ấy về”.

– Nhưng chuyện ông ấy rời đội tuyển hồi tháng 8/2023 thì vẫn còn đó…

“Đúng, chuyện ấy vẫn còn đó. Nhưng anh đang nói chuyện với một người từng cùng Juventus xuống Serie B và tự nguyện cắt giảm 500.000 euro tiền lương chỉ vì lòng trung thành và tinh thần thuộc về màu áo ấy đấy!”

– Trong 5 năm dẫn dắt đội tuyển, chúng ta dường như đã chứng kiến ba phiên bản khác nhau của Mancini.

“Đúng vậy. Đó là những giai đoạn khác nhau, cả về con người lẫn tập thể. Giai đoạn đầu là thời kỳ vực dậy, khi sự thay đổi trên băng ghế huấn luyện mang đến nguồn năng lượng mới và những ý tưởng chiến thắng. Rồi đến giai đoạn khó khăn nhất: duy trì thành công, giữ cho động lực luôn ở mức cao. Đó chính là ranh giới tạo nên sự khác biệt giữa một người giỏi và một huyền thoại. Cuối cùng, sẽ đến lúc một điều gì đó rạn vỡ và niềm tin không còn được như trước”.

– Có tin đồn rằng sau khi Luciano Spalletti rời đi, anh từng phản đối việc bổ nhiệm Roberto Mancini, dù chính Mancio đã tự đề cử bản thân cho Liên đoàn…

“Khi đó, tôi giữ một vai trò quan trọng, nhưng người đưa ra quyết định cuối cùng không phải là tôi. Ở thời điểm ấy, Gennaro Gattuso là lựa chọn tốt nhất cho vị trí HLV trưởng đội tuyển Italia. Thời gian chuẩn bị rất ngắn, trong khi nguy cơ phải đá play-off gần như đã hiện hữu. Đội tuyển cần một người có thể truyền lửa, vực dậy tinh thần của một tập thể đang phần nào suy sụp, giúp họ tìm lại sự hứng khởi và lòng tự hào”.

“Tôi tin mình hiểu bóng đá đủ nhiều để biết rằng không thể đánh giá một hành trình chỉ qua một chiếc thẻ đỏ hay một quả phạt đền, nhiều hơn hoặc ít hơn. Điều quan trọng là phải sống cùng đội bóng mỗi ngày, phải cảm nhận được những mối quan hệ và sự gắn kết giữa HLV với các cầu thủ. Và hiếm khi nào tôi lại cảm nhận được nhiều sự hòa hợp, tôn trọng lẫn nhau, cùng chung chí hướng như ở tập thể vào lúc ấy”.

– Bên cạnh Mancini còn có Claudio Ranieri – một nhân vật mà độ uy tín thì không cần bàn cãi. Nhưng Dino Zoff lại đặt câu hỏi rằng “Đội tuyển cần Giám đốc kỹ thuật để làm gì?”

“Tôi hiểu vì sao từ bên ngoài người ta có thể hoài nghi, và đó là điều hoàn toàn chính đáng. Nhưng ở thời điểm này, đội tuyển rất cần một người như Ranieri trong một vị trí nhạy cảm như vậy. Ông ấy mang đến vô vàn sự đảm bảo, cả về chuyên môn lẫn phẩm chất cá nhân”.

– Cách Andrea Pirlo bị gạt khỏi đường đua đến chiếc ghế HLV đội tuyển Italia có làm anh thấy tiếc?

“Thực ra, tôi lại mừng vì Andrea không phải bước vào một hành trình đầy chông gai như thế, nhất là khi mọi yếu tố ngày từ đầu đã không mấy thuận lợi. Câu chuyện liên quan đến trang web của Nga chỉ là một màn toan tính mang màu sắc chính trị, vụng về và thất bại, nhằm gán cho cậu ấy cái mác không đủ tư cách xuất hiện trước công chúng…”

“Dù vậy, sau tất cả những điều khó chịu ấy, tôi vẫn luôn tin tưởng mãnh liệt rằng chúng ta phải yêu đất nước Italia bằng sự trang trọng và mãnh liệt, ngay cả với tâm thế một người thấy mình đang sống lưu vong ngay trên chính quê hương của mình”.

– Nếu người dẫn dắt đội tuyển là Pep Guardiola thì sao?

“Chỉ riêng cái tên Guardiola cũng đủ tạo nên một cú hích mạnh mẽ, và đó chính xác là điều chúng tôi đang cần. Nhưng ngay cả khi có được một HLV như ông ấy, không ai có thể đảm bảo rằng tuyển Italia sẽ thành công”.

“Guardiola là nhà cầm quân vĩ đại nhất của bóng đá thế giới trong khoảng ba thập kỷ qua, nhưng sự nghiệp của ông ấy luôn gắn liền với bóng đá cấp CLB. Còn việc dẫn dắt một đội tuyển quốc gia lại là một câu chuyện hoàn toàn khác”.

– Marcello Lippi từng làm được điều đó, và chắc hẳn, anh là người hiểu rõ hơn ai hết…

“Lippi là một hiện tượng. Ông ấy kết hợp giữa trực giác, tầm nhìn chiến thuật của một thiên tài với khả năng diễn thuyết xuất chúng, đến mức khiến bạn tin rằng mình có thể chinh phục đỉnh Everest chỉ với một đôi dép xỏ ngón”.

– Ngày nay, còn ai làm được giống như Lippi nữa không?

“Tôi muốn đổi cách đặt câu hỏi. Đúng hơn phải là ‘sau khi chủ tịch và Giám đốc kỹ thuật thống nhất được mục tiêu, đâu mới là HLV phù hợp nhất để hiện thực hóa mục tiêu đó?’”

– Vậy nếu anh là Giám đốc kỹ thuật thì sao?

“Tôi sẽ đề xuất thế này: mục tiêu quan trọng nhất là giành vé dự World Cup sau bốn năm nữa. Dựa trên mục tiêu đó, lựa chọn của tôi sẽ là Antonio Conte, sau đó là Silvio Baldini, rồi mới đến những cái tên khác”.

“Nhưng điều quan trọng là tôi phải đủ dũng cảm để đưa ra quyết định, đồng thời đủ năng lực để giải thích quyết định ấy với tất cả mọi người, kể cả truyền thông. Tôi quá thường xuyên nghe những câu kiểu như: ‘Đó là người phù hợp nhất’. Được thôi, nhưng phù hợp vì điều gì? Nếu không có lý do cụ thể thì đó chỉ là lựa chọn theo cảm tính, chứ không phải kết quả của một quá trình phân tích. Liên đoàn phải có dự án trước, rồi mới chọn con người phù hợp với dự án”.

– Anh hãy đưa ra một dự đoán, điều gì sẽ xảy ra với bóng đá Italia trong thời gian tới?

“Nhiều năm nay, tôi nghe rất nhiều lời hứa, nhưng chẳng có lời nào thực sự được chuyển hóa thành một dự án bền vững. Theo tôi, điều đầu tiên là phải có một ý tưởng rõ ràng, đặt nó lên bàn và cùng nhau tranh luận xem đó có phải hướng đi đúng hay không”.

“Trong ba năm làm việc cùng Gabriele Gravina, chúng tôi đã đề xuất và triển khai nhiều việc, chẳng hạn như dự án dành cho lứa U14 hay ý tưởng xây dựng mô hình HLV theo định hướng của Liên đoàn. Nhưng vấn đề thực sự, anh có biết là gì không?”

– Xin anh hãy nói rõ.

“Vấn đề thực sự là chẳng ai quan tâm cả, kể cả các CĐV – những người chỉ nhìn vào kết quả. Họ đâu biết Maurizio Viscidi đã được vinh danh là điều phối viên các đội trẻ xuất sắc nhất nhờ những thành công của các đội tuyển trẻ. Họ cũng không biết chúng tôi đã phải nỗ lực đến mức nào để tạo cơ hội cho các cầu thủ trẻ được ra sân. Ngày trước, sự thờ ơ ấy còn có thể hiểu được, nhưng bây giờ thì không thể chấp nhận”.

– Vì sao?

“Bởi trước đây, Serie A là giải đấu số một châu Âu, nơi quy tụ những cầu thủ xuất sắc nhất thế giới. Còn bây giờ, có lẽ chúng tôi chỉ đứng khoảng thứ năm ở châu Âu. Thế nhưng áp lực thì vẫn y nguyên: HLV có thể mất việc sau mỗi vòng đấu, CĐV thì không chấp nhận thất bại”.

“Serie A giờ đã trở thành một giải đấu mang tính ‘trung chuyển’. Các CLB lớn ở châu Âu đưa cầu thủ trẻ đến đây để tích lũy kinh nghiệm và trưởng thành. Thế nhưng, nghịch lý là ngay cả trong hoàn cảnh ấy, các cầu thủ trẻ của chính Italia vẫn không có đất diễn. Anh có thấy điều đó vô lý không?”

– Vậy có phải chúng ta thực sự yếu?

“Yếu ư? Không đời nào. Chúng ta vẫn có nhiều cầu thủ giỏi, nhiều người đang chơi rất hay ở Premier League. Chỉ có điều, chúng ta đang cố tình không chấp nhận một thực tế rằng bóng đá đã thay đổi hoàn toàn trong khoảng 20 năm qua”.

“Ngày nay, tuyển Italia hoàn toàn có thể đến Bosnia & Herzegovina và bị loại sau loạt luân lưu. Cũng như tuyển Đức có thể thua trước đối thủ như Ecuador hay Paraguay, còn tuyển Tây Ban Nha thì bị Cape Verde cầm hòa 0-0. Câu nói ‘Chúng ta là Italia’ vẫn rất đẹp, và sẽ luôn đúng vì lịch sử không thể bị xóa nhòa. Nhưng các đội tuyển khác đang học cách chơi như chúng ta, thậm chí còn làm tốt hơn. Tuyển Na Uy cũng đâu phải đối thủ tầm thường. Bạn cũng nghĩ thế phải không?”

– Không. Ngược lại, đó là một trong những đội tuyển mạnh nhất châu Âu.

“Chính xác. Họ chỉ xếp sau Tây Ban Nha, Pháp và Anh. Chúng tôi đã thua họ một cách toàn diện ở Oslo. Mà gặp Na Uy lúc này, khi nhập cuộc, anh gần như bị dẫn trước với tỷ số 0-1,5 rồi. Muốn hy vọng có điểm, bạn phải ghi ít nhất hai bàn. Nếu Na Uy rơi vào bảng đấu của những đội khác, đối thủ của họ cũng sẽ sớm nhận ra điều đó thôi”.

– Gennaro Gattuso từng nói kẻ thù lớn nhất là nỗi sợ hãi.

“Đúng vậy, bởi tuyển Italia chúng ta đã phải hứng chịu quá nhiều thất bại cay đắng và những cú sốc lớn đến mức rất khó để quên đi”.

– Sợ hãi rồi sẽ dẫn đến cam chịu. Làm sao để xóa bỏ tâm lý ấy?

“HLV trưởng mới phải truyền được niềm tin, khơi dậy sự hứng khởi và khiến các cầu thủ tin rằng họ hoàn toàn có thể làm được”.

– Trước trận gặp Bosnia & Herzegovina, anh từng nói bóng đá Italia đã lãng phí 20 năm kể từ sau chức vô địch World Cup 2006 mà không có sự thay đổi thực sự. Giờ con số ấy đã là 22 năm.

“Đúng như thế. Nhưng ít nhất giờ đây, nền bóng đá Italia của chúng ta cũng đã thực sự nhận thức được vấn đề và biết rằng mình phải bắt tay vào hành động ngay lập tức”.

– Chuyển sang một chủ đề khác. Trong bối cảnh những gì đang diễn ra ở FIFA, biết đâu kỳ World Cup tới lại trở thành một kỳ World Cup của những cuộc tẩy chay…

“Tôi từng biết Gianni Infantino của những ngày đầu, khi ông ấy còn đang tranh cử chức Chủ tịch FIFA, và ông ấy đã để lại cho tôi ấn tượng rất tốt. World Cup vừa qua nhìn chung là một giải đấu hấp dẫn, nhưng có những chuyện mà tôi thực sự không thể chấp nhận”.

“Ý tưởng mở rộng cánh cửa cho các nguồn đầu tư tư nhân tham gia vào World Cup khiến tôi cảm thấy lo ngại. Khi mọi thứ vượt qua một giới hạn nhất định, cần phải có những quyết định cứng rắn. Chỉ như vậy, thế giới mới có thể trở nên tốt đẹp hơn”.

“Đáng tiếc là điều đó đã không được thực hiện trong vụ việc của vị trọng tài người Somalia. Ông ấy bị buộc phải trở về nước, còn tất cả đều im lặng như thể chẳng có chuyện gì xảy ra”.

– Xin cảm ơn anh vì cuộc trò chuyện thú vị này.

(Lược dịch từ bài Buffon: “Italia, non sei scarsa ma gli altri hanno capito come si vince. Avrei scelto Conte…” trên trang La Gazzetta dello Sport).